Jednostki Samorządu Terytorialnego (JST) dysponują ogromnym potencjałem zasobowym, by rozwijać lokalną energetykę, jednak na przeszkodzie często stają bariery administracyjne. Raport „Rozwiązania dla energetyki lokalnej” Narodowego Centrum Analiz Energetycznych (NCAE) wskazuje konkretne zmiany legislacyjne, które mogą odblokować ten sektor.
Przetargi na własną energię hamulcem samowystarczalności gmin
Środowiska samorządowe wskazują, że ustawa Prawo zamówień publicznych (PZP) stanowi istotny hamulec dla samowystarczalności energetycznej gmin. Obecnie powołanie społeczności energetycznej nie zwalnia JST z obowiązku stosowania procedur przetargowych przy wyłanianiu dostawcy energii, nawet jeśli obrót odbywa się wewnątrz jednej inicjatywy lokalnej (np. między spółką komunalną a szkołą).
Rekomendacja NCAE: Raport postuluje wyłączenie zakupu energii elektrycznej spod rygoru uPZP wewnątrz zintegrowanej społeczności (zOSE) z udziałem JST, która realizuje lokalne bilansowanie techniczne. To pozwoliłoby samorządom na bezprzetargowe, optymalne przesyłanie energii z gminnych instalacji OZE do obiektów użyteczności publicznej na podstawie przejrzystych umów wewnętrznych.
Preferencje przyłączania do sieci dla gmin
Drugim potężnym wyzwaniem dla samorządów jest brak mocy przyłączeniowych do sieci dystrybucyjnych. Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) planują wdrożenie „aukcji przyłączeniowych”, w których inwestorzy konkurowaliby ceną. Eksperci NCAE ostrzegają, że w takim wariancie inwestycje prospołeczne gmin mogłyby zostać zepchnięte na margines przez bogate podmioty komercyjne.
Aby temu zapobiec, raport postuluje wdrożenie dedykowanego wsparcia dla społeczności energetycznych z udziałem JST, w tym:
- Pierwszeństwa w dostępie do zwalnianych mocy przyłączeniowych (w ramach procedury standardowej lub aukcyjnej).
- Zwolnienia z opłat kaucyjnych oraz innych barier wejścia.
Aby zabezpieczyć rynek przed nadużyciami, uproszczenia te byłyby objęte restrykcją w postaci kategorycznego zakazu odsprzedaży uzyskanych praw podmiotom komercyjnym.
Wnioski z raportu są jednoznaczne: złagodzenie wymogów PZP w obrocie wewnętrznym oraz zagwarantowanie JST preferencyjnego dostępu do sieci to absolutne fundamenty. Bez tych zmian potencjał samorządów w procesie dekarbonizacji i budowie energetyki obywatelskiej nie zostanie w pełni wykorzystany.
Żródło: Raport NCAE: Rozwiązania dla energetyki lokalnej. Propozycja dla społeczności energetycznych