Transformacja energetyczna w Unii Europejskiej w coraz większym stopniu opiera się na aktywnym udziale obywateli, samorządów i lokalnych wspólnot. Społeczności energetyczne są fundamentem w tym zakresie, a jedną z najszybciej rozwijających się form społeczności energetycznej w Polsce są spółdzielnie energetyczne. Model spółdzielni energetycznych stał się jej fundamentem. Podczas gdy w Polsce spółdzielnie energetyczne dopiero rozwijają swoją działalność, w wielu krajach Unii Europejskiej takie inicjatywy działają już od wielu lat, rozwijając lokalne projekty OZE, budując kompetencje społeczne i wzmacniając poczucie współodpowiedzialności za bezpieczeństwo energetyczne, zarządzają produkcją energii, a nawet infrastrukturą przesyłową.
ElektrizitätsWerke Schönau (Niemcy)
Jest to jedna z najbardziej rozpoznawalnych spółdzielni energetycznych na świecie. Powstała z inicjatywy obywatelskiej mieszkańców małego miasta Schönau, którzy to postanowili mieć wpływ nad własną siecią energetyczną oraz całkowicie odejść od węgla i atomu po katastrofie reaktora w Czarnobylu. Spółdzielnia działa w formule prawnej eG, co odpowiada polskiej spółdzielni zarejestrowanej.
Kluczowym wyróżnikiem EWS na tle innych spółdzielni energetycznych jest przejęcie i wykupienie 9 lokalnych sieci elektroenergetycznej w Schönau i okolicach. Pozwala to na samodzielne decydowanie o tym, z jakich źródeł przesyłana jest energia, gwarantując możliwość rozwijania odnawialnych źródeł energii w oparciu o własne decyzje inwestycyjne.
Spółdzielnia zrzesza ponad 15 000 członków-udziałowców, obsługując ponad 200 000 użytkowników w całych Niemczech. Energia w 100% pochodzi z odnawialnych źródeł, z czego co najmniej 70% stanowią nowe instalacje. Wykorzystywana energia wiatrowa, słoneczna i wodna pochodzi od niezależnych dostawców z takich krajów jak Norwegia, Hiszpania i Niemcy. W 2024 roku EWS odnotowało wolumen energii elektrycznej na poziomie 479 GWh, przy obsłudze 185 000 użytkowników.
Wartością dodaną dla procesu transformacji energetycznej spółdzielnia realizuje stosując autorski model dopłat „Sonnencent” oparty na niewielkiej nadwyżce podczas rozliczenia. Jest ona przekazywana na specjalny fundusz budowy nowych instalacji OZE, co napędza stały wzrost mocy.
Som Energia (Hiszpania)
Założona w 2009 roku z inicjatywy byłych studentów i wykładowców Uniwersytetu w Gironie, jako pierwsza w całej Hiszpanii, Som Energia jest spółdzielnią typu non-profit, która wprowadza formułę radykalnej demokracji - każdy członek, niezależnie od liczby posiadanych udziałów, ma jeden głos. Tak jak w formule spółdzielni energetycznej w Polsce.
Z uwagi na sposób w jaki działa spółdzielnia, część zysków finansowych inwestowanych jest w bezpośrednie tworzenie nowych elektrowni wykorzystujących energię odnawialną. Dodatkowo oferuje ona projekt „Generation kWh”, który jest modelem inwestycyjnym umożliwiającym bezpośrednie uczestnictwo w kosztach budowy nowych instalacji OZE, zyskując w ten sposób prawo do zakupu energii po kosztach operacyjnych.
Som Energia skupia ponad 87 000 członków dostarczając certyfikowaną zieloną energię pochodzącą z wiatru, słońca i biomasy. W roku 2024 spółdzielnia zanotowała sprzedaż energii elektrycznej wynoszącą 306 GWh obsługując ponad 118 000 kontraktów.
Sukces Som Energia opiera się na społecznym zaangażowaniu obywateli oraz głębokim przekonaniu, że energia powinna być traktowana jako wspólne dobro, a nie jedynie jako produkt na rynku. Dzięki swoim działaniom promuje świadomość na temat energii w społeczeństwie oraz tworzy solidne fundamenty sprawiedliwej transformacji tego sektora.
Źródła:
https://www.somenergia.coop/es/
https://back.somenergia.coop/storage/app/media/DOCS/MS/CA/Memoria-Social-2024-CA.pdf