Przedstawiony w marcu 2026 r. Pakiet obywatelski (Citizens Energy Package) stawia społeczności energetyczne w centrum walki o tańszą i czystszą energię.
Komisja Europejska zaprezentowala Pakiet obywatelski jako kluczowy element Planu działania na rzecz przystępnej cenowo energii. Towarzyszący mu komunikat wyznacza cztery cele: obniżenie rachunków gospodarstw domowych, ochronę i wzmocnienie pozycji odbiorców, przeciwdziałanie ubóstwu energetycznemu oraz skuteczne wdrożenie obowiązujących już przepisów unijnych. Dla społeczności energetycznych oznacza to przejście od deklaracji do konkretnych narzędzi.
Z końcem kwietnia 2026 r. Komisja ogłosiła pakiet czterech rekomendacji przekładających ambicje polityczne na realne korzyści. Jedna z nich to rekomendacja dotycząca wspierania rozwoju społeczności energetycznych i maksymalizacji potencjału autokonsumpcji, odnosi się wprost do spółdzielni i ich członków. Towarzyszy jej załącznik: Plan działania na rzecz społeczności energetycznych (Energy Communities Action Plan) porządkuje przyszłe działania w pięciu obszarach:
- skuteczne ramy umożliwiające działanie,
- dostęp do finansowania,
- podnoszenie świadomości i budowanie kompetencji,
- włączenie społeczne i udział obywateli,
- innowacje cyfrowe i integracja z systemem energetycznym.
Akcent położono też na dzielenie się energią (tzw. energy sharing), czyli mechanizm pozwalający sąsiadom wspólnie korzystać z energii wytworzonej lokalnie, który w wielu krajach, w tym w Polsce, dopiero nabiera realnego kształtu. Całość wpisuje się w strategie elektryfikacji i cyfryzacji.
Wniosek płynący z pakietu jest wyraźny: rola obywatela może przesunąć się z biernego odbiorcy do aktywnego uczestnika rynku energii.
Komisja zapowiada ścisłą współpracę z państwami członkowskimi, branżą i społeczeństwem obywatelskim, by usuwać bariery administracyjne i finansowe oraz włączać grupy dotąd wykluczone z transformacji. Dla polskich spółdzielni energetycznych, których liczba rośnie w rekordowym tempie, to czytelny sygnał, że krajowy boom dzieje się w zgodzie z europejskim kierunkiem i że kolejne ułatwienia, od ram prawnych po dostęp do finansowania, będą raczej przybywać niż znikać.